Cách kiểm tra chất lượng bê tông tươi tại công trường: Hướng dẫn thực tế

Kiểm tra chất lượng bê tông tươi tại công trường gồm 4 việc làm ngay khi xe tới: đối chiếu phiếu giao hàng và giờ xuất trạm, xem cảm quan, đo độ sụt và lấy mẫu nén. Sau 28 ngày, kết quả nén mẫu quyết định bê tông có đạt mác hay không. Bảng dưới đây tóm tắt kiểm gì, vào lúc nào và thế nào là đạt.

Vì sao cần kiểm tra chất lượng bê tông tươi?

Bê tông đã đổ vào cốp pha thì gần như không làm lại được. Vì vậy phần lớn việc kiểm tra (phiếu, niêm phong, cảm quan, độ sụt) phải làm ngay khi nhận xe, trước khi xả. Mẫu nén lấy trong lúc đổ là để có căn cứ nghiệm thu sau 28 ngày.

Đảm bảo cường độ và độ bền công trình

Bê tông là phần chịu lực chính của móng, cột, dầm, sàn. Bê tông không đạt mác làm giảm khả năng chịu tải của cả kết cấu, dễ nứt, võng sàn và thấm, nhất là với nhà nhiều tầng hoặc sàn chịu tải lớn.

Tiết kiệm chi phí và thời gian sửa chữa

Phát hiện sai mác hay quá giờ ngay tại chân công trình thì chỉ mất một chuyến xe. Phát hiện khi đã đổ xong thì phải khoan lõi kiểm tra, gia cố, có khi đập bỏ cấu kiện. Chi phí và thời gian lúc đó cao hơn nhiều lần so với vài phút đối chiếu phiếu và đo độ sụt.

Tuân thủ quy định và tiêu chuẩn xây dựng

Biên bản lấy mẫu, kết quả nén mẫu và phiếu giao hàng là hồ sơ để nghiệm thu từng hạng mục. Thiếu các giấy tờ này, giám sát và chủ đầu tư không có căn cứ để nghiệm thu bê tông.

Các phương pháp kiểm tra chất lượng bê tông tươi tại công trường

Bốn việc dưới đây làm theo thứ tự, từ lúc xe tới đến khi đổ xong.

Kiểm tra hồ sơ và chứng từ

Trước khi cho xe xả bê tông, đối chiếu phiếu với đơn đặt hàng:

• Phiếu giao hàng: mác bê tông, độ sụt, khối lượng chuyến, biển số xe, hạng mục đổ.
• Giờ xuất trạm: để tính bê tông đã đi bao lâu. Bê tông không phụ gia, trời trên 30 °C chỉ được vận chuyển tối đa 30 phút. Bê tông có phụ gia thì theo thời gian trạm báo.
• Phiếu cân (nếu nhà cung cấp có cân xe): khối lượng hàng thực tế trên xe. Phiếu cân ghi theo tấn, hãy hỏi trạm cách quy đổi ra m³ theo cấp phối.
• Niêm phong bồn: còn nguyên, không có dấu hiệu đã mở.
• Với công trình có giám sát: hồ sơ thiết kế cấp phối và biên bản lấy mẫu.

Thấy sai mác, sai độ sụt hoặc khối lượng không khớp, hãy báo trạm ngay trước khi xả. Đừng đổ trước rồi mới hỏi.

Với bê tông Dufago, mỗi xe đều có thể kiểm lại được:

• 100% xe bồn được cân trước khi xuất trạm. Phiếu cân ghi khối lượng hàng và giờ cân.
• Bồn được niêm phong và giám sát hành trình bằng GPS trên đường tới công trình.
• Nhân viên Dufago đo thực tế tại khối đổ và cam kết đủ khối lượng như đơn đặt.

Đặt bê tông ở Đà Nẵng (gồm khu vực Quảng Nam cũ) hoặc Quảng Ngãi? Gửi hạng mục, mác và khối lượng qua Zalo để trạm gần nhất báo giá:

Kiểm tra cảm quan

Khi xe xả những xô đầu tiên, nhìn hỗn hợp bê tông:

• Đạt: màu xám đều, hồ bao kín đá, hỗn hợp dẻo và liền khối.
• Cần dừng lại hỏi trạm: nước tách nổi trên mặt, đá và hồ tách riêng (phân tầng), có cục vón hoặc cục đã đông cứng, hỗn hợp nhão hoặc khô khác hẳn các xe trước.

Cảm quan chỉ để phát hiện bất thường. Muốn kết luận phải đo độ sụt và nén mẫu.

Kiểm tra độ sụt của bê tông tươi

Độ sụt cho biết bê tông dẻo hay khô, tức có dễ đổ, dễ đầm hay không. Với bê tông trộn tại trạm, độ sụt được đo ở mỗi lần giao hàng, tại nơi đổ. Cách đo bằng côn N1 theo TCVN 3106:2022 [2]:

1. Đặt côn lên tấm nền phẳng, ẩm, không thấm nước. Đứng giữ chặt hai bàn đạp của côn.
2. Đổ bê tông vào côn và chọc bằng thanh thép tròn Ø16 mm, dài 600 mm:
   • Độ sụt dự kiến dưới 160 mm: đổ 3 lớp, mỗi lớp chọc 25 lần.
   • Độ sụt dự kiến 160–220 mm: đổ một lần đầy côn, chọc 10 lần.
3. Gạt phẳng miệng côn, nhấc côn thẳng đứng, từ từ trong khoảng 5–10 giây.
4. Đo từ chiều cao côn xuống điểm cao nhất của khối bê tông, chính xác tới 5 mm. Hiệu số đó là độ sụt.

So kết quả với độ sụt ghi trong thiết kế và đơn đặt hàng. Lệch quá sai số đã thỏa thuận thì báo trạm trước khi đổ. Bảng độ sụt theo từng hạng mục có trong bài độ sụt bê tông bao nhiêu là đạt.

Lấy mẫu bê tông tươi tại công trường

Mẫu nén là căn cứ chính để nghiệm thu cường độ bê tông. Mỗi tổ mẫu gồm 3 viên, thường là khuôn lập phương 150 × 150 × 150 mm, đúc tại công trình theo TCVN 3105:2022 [3].

Số tổ mẫu tính theo khối lượng và loại kết cấu (TCVN 4453):

Mỗi đợt đổ lấy ít nhất 1 tổ, kể cả khi khối lượng nhỏ hơn mốc trên [4]. Mẫu đúc xong để trong khuôn ít nhất 24 giờ rồi mới tháo, sau đó bảo dưỡng ở 27 ± 2 °C, độ ẩm 95 ± 5% cho tới ngày nén. Cách đúc, ghi ký hiệu và vận chuyển mẫu có trong hướng dẫn lấy mẫu bê tông theo tiêu chuẩn.

Ở Dufago: kỹ thuật viên KCS của Dufago lấy và đúc mẫu tại công trình. Xe chở mẫu của Dufago gom mẫu về nhà máy để lưu giữ, sau đó mang tới phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng có mã LAS-XD để nén. Chi phí thí nghiệm nén mẫu đã gồm trong giá bê tông.

Khi nào nên từ chối nhận xe bê tông

Báo trạm, chụp ảnh và không cho xả nếu gặp một trong các trường hợp sau:

• Phiếu không khớp: sai mác, sai độ sụt hoặc sai khối lượng so với đơn đặt.
• Quá thời gian vận chuyển cho phép tính từ giờ xuất trạm, theo mốc ở phần kiểm tra hồ sơ.
• Độ sụt lệch xa khoảng thiết kế, quá sai số đã thỏa thuận.
• Hỗn hợp bất thường: phân tầng, tách nước nhiều, có cục đã đông cứng.
• Niêm phong không còn nguyên.

Không tự thêm nước để bê tông dễ đổ lại. Thêm nước làm tăng tỷ lệ nước/xi măng, bê tông sẽ yếu hơn mác đã đặt và mẫu nén sau đó cũng không còn đại diện cho mác ghi trên phiếu.

Để không xe nào phải chờ quá lâu, hãy báo trạm tốc độ đổ dự kiến để trạm giãn xe cho khớp với tốc độ đổ.

Kiểm tra chất lượng bê tông tươi trong phòng thí nghiệm

Mẫu được nén trên máy nén thủy lực. Lực tăng dần đến khi viên mẫu vỡ, rồi tính cường độ chịu nén theo TCVN 3118:2022 [5].

• Nén 7 ngày: để xem xu hướng sớm, chưa dùng để nghiệm thu.
• Nén 28 ngày: mốc nghiệm thu. Mác bê tông tính theo cường độ chịu nén ở tuổi 28 ngày.

Thế nào là đạt (TCVN 4453):

• Cường độ trung bình của mỗi tổ mẫu ≥ mác thiết kế
• Không viên nào có cường độ dưới 85% mác thiết kế.

Lưu ý khi đọc kết quả: nếu một viên lệch quá 15% so với các viên còn lại thì cả tổ mẫu không được dùng để đánh giá. Không bỏ viên thấp rồi lấy trung bình 2 viên còn lại.

Ngoài cường độ nén, công trình đặc biệt có thể yêu cầu thử thêm độ chống thấm (tầng hầm, bể nước), độ mài mòn (sàn nhà xưởng) hoặc khả năng chống ăn mòn (công trình ven biển).

Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng bê tông tươi (cần lưu ý khi kiểm tra)

• Thời gian vận chuyển: trời càng nóng, bê tông càng nhanh mất độ dẻo. Ở Đà Nẵng mùa nắng, bê tông không phụ gia chỉ có khoảng 30–45 phút, nên bê tông thương phẩm thường dùng phụ gia giữ độ sụt. Các mốc theo nhiệt độ có trong bài thời gian đổ bê tông tươi.
• Thời tiết: nắng gắt làm bê tông mất nước nhanh, dễ nứt mặt. Mưa lớn ngay sau khi đổ làm rỗ mặt và tăng nước trên bề mặt.
• Đầm và cốp pha: đầm thiếu thì rỗ, đầm quá lâu thì phân tầng. Cốp pha hở làm mất nước xi măng.
• Bảo dưỡng: không giữ ẩm đủ ngày thì bê tông khó đạt cường độ dù mẫu nén vẫn đạt. Với vùng B (Đà Nẵng, Quảng Ngãi), tối thiểu 4 ngày đêm mùa khô, 2 ngày đêm mùa mưa; bê tông dùng phụ gia chậm đông kết cộng thêm 1 ngày đêm [6].

Lựa chọn nhà cung cấp bê tông tươi uy tín

Phần lớn các bước kiểm tra ở trên chỉ làm được khi nhà cung cấp minh bạch. Dù chọn nhà cung cấp bê tông tươi tại Đà Nẵng nào, trước khi đặt hãy hỏi 4 câu:

Dụng cụ kiểm tra bê tông tươi thiết yếu

Câu hỏi thường gặp về kiểm tra chất lượng bê tông tươi

Bê tông tươi được vận chuyển tối đa bao lâu?

Với bê tông không phụ gia, TCVN 4453 cho phép 30–90 phút tùy nhiệt độ, trời trên 30 °C chỉ 30 phút. Bê tông thương phẩm thường có phụ gia, khi đó thời gian theo thí nghiệm của trạm. Hãy hỏi trạm thời gian cho phép của từng chuyến và xem giờ xuất trên phiếu.

Bao nhiêu m³ bê tông thì lấy 1 tổ mẫu?

Khung, dầm, sàn, cột: cứ 20 m³ lấy 1 tổ 3 viên. Móng lớn 100 m³, móng bệ máy 50 m³, nền và mặt đường 200 m³. Mỗi đợt đổ lấy ít nhất 1 tổ.

Kết quả nén mẫu thế nào là đạt?

Ở tuổi 28 ngày, cường độ trung bình mỗi tổ phải ≥ mác thiết kế và không viên nào dưới 85% mác thiết kế.

Độ sụt không đúng thiết kế thì xử lý sao?

Báo trạm trước khi xả. Không tự thêm nước để tăng độ sụt. Nếu độ sụt lệch quá sai số đã thỏa thuận trong hợp đồng thì có quyền không nhận chuyến đó.

Đặt bê tông tươi Dufago tại Đà Nẵng và Quảng Ngãi

Bê tông Dufago cấp bê tông tươi và dịch vụ bơm cho công trình tại Đà Nẵng (gồm khu vực Quảng Nam cũ) và Quảng Ngãi. Gửi vị trí công trình, hạng mục, mác và khối lượng để trạm gần nhất báo giá. Bảng giá theo mác có ở trang báo giá bê tông tươi.