Định mức hao hụt bê tông thương phẩm: Cách tính và kinh nghiệm đặt bê tông

Khi tính khối lượng bê tông để đặt hàng, nhiều công trình chỉ lấy đúng khối lượng trên bản vẽ. Nhưng trong thực tế, bê tông có thể phát sinh hao hụt do cốp pha, nền lún, bơm bê tông, rơi vãi, dính bồn xe, dính đường ống hoặc sai số thi công.

Vì vậy, sau khi tính được khối lượng bê tông lý thuyết, nhà thầu hoặc chủ công trình thường cần cộng thêm phần hao hụt phù hợp theo phương pháp thi công. Đây là bước quan trọng để hạn chế thiếu bê tông khi đang đổ, đồng thời tránh đặt dư quá nhiều gây lãng phí.

Bài viết này giúp bạn hiểu định mức hao hụt bê tông thương phẩm là gì, nên cộng bao nhiêu phần trăm, cách tính khối lượng cần đặt và những kinh nghiệm thực tế để kiểm soát hao hụt tại công trường.

Định mức hao hụt của bê tông thương phẩm là gì?

Hao hụt bê tông thương phẩm là phần chênh lệch giữa khối lượng bê tông tính toán ban đầu và khối lượng thực tế cần dùng hoặc bị tiêu hao trong quá trình giao nhận, bơm, đổ và thi công.

Hao hụt không chỉ là lượng bê tông rơi vãi ra ngoài. Trong thực tế, hao hụt có thể đến từ nhiều nguồn:

• – Hao hụt trong khâu sản xuất: Xảy ra tại trạm trộn trong quá trình cân đong, trộn các nguyên liệu (xi măng, cát, đá, phụ gia).
• – Hao hụt trong khâu vận chuyển và thi công: Đây là phần quan trọng nhất mà khách hàng cần quan tâm. Nó bao gồm lượng bê tông dính bồn xe, dính đường ống bơm, rơi vãi khi đổ và đặc biệt là hiện tượng co ngót, nở khuôn cốp pha.

Vì vậy, khi đặt bê tông, cần phân biệt rõ ba khái niệm: khối lượng lý thuyết, tỷ lệ hao hụt và khối lượng đặt hàng thực tế.

Công thức tính khối lượng bê tông cần đặt sau khi cộng hao hụt

Dưới đây là bảng định mức hao hụt bê tông thương phẩm theo phương pháp thi công, được dùng làm cơ sở tham khảo khi lập dự toán và đặt hàng. (Theo Thông tư số 10/2019/TT-BXD).

Lưu ý: Bảng tính mang tính chất tham khảo, trên thực tế sẽ có nhiều nguyên nhân ảnh hưởng đến tỷ lệ hao hụt không như cách tính trên. 

Công thức tính khối lượng bê tông đặt hàng:

Trước khi tính hao hụt, bạn cần có khối lượng bê tông lý thuyết. Nếu chưa biết cách tính m³ bê tông cho móng, sàn, cột, dầm hoặc hạng mục khác, nên xem trước bài hướng dẫn cách tính khối lượng bê tông.

Khối lượng đặt hàng = Khối lượng trên bản vẽ x (1 + Định mức hao hụt)

Ví dụ: Nếu sàn nhà bạn tính toán trên bản vẽ là 100m³, đổ bằng máy bơm (hao hụt 1.5%), bạn nên đặt ít nhất 101.5m³.

Tại sao bê tông thực tế thường thiếu so với tính toán?

Có rất nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan dẫn đến việc hao hụt bê tông vượt mức kiểm soát:

• – Sai số hình học cốp pha: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Cốp pha bị võng, nở bụng hoặc không kín khít làm tăng thể tích thực so với bản vẽ.
• – Độ lún của nền móng: Khi đổ bê tông móng hoặc sàn trệt trên nền đất, áp lực bê tông có thể làm nền bị lún xuống một khoảng nhỏ, gây “ngốn” thêm khối lượng.
• – Hao hụt do co ngót: Bê tông là vật liệu có tính chất vật lý thay đổi (từ lỏng sang rắn), quá trình thủy hóa gây ra sự co ngót thể tích.
• – Lượng bê tông thừa trong đường ống: Khi dùng máy bơm, luôn có một lượng bê tông nhất định (khoảng 0.2 – 0.3m³) còn sót lại trong phễu bơm và đường ống sau khi kết thúc.
• – Điều kiện thời tiết: Nhiệt độ cao làm nước bốc hơi nhanh, hoặc mưa lớn làm trôi lớp vữa bề mặt cũng góp phần gây hao hụt.

Yếu tố này không phải nguyên nhân chính làm thiếu khối lượng lớn, nhưng vẫn cần được kiểm soát để hạn chế rủi ro chất lượng khi đổ bê tông.

Cách hạn chế hao hụt bê tông khi thi công

Hao hụt không thể loại bỏ hoàn toàn, nhưng có thể kiểm soát tốt hơn nếu chuẩn bị kỹ trước khi xe bê tông đến công trường.

Kiểm tra cốp pha trước khi đổ

Cần kiểm tra độ kín, độ chắc, cao độ và kích thước cốp pha. Các vị trí dễ nở, hở hoặc võng cần được gia cố trước khi đổ bê tông.

Kiểm tra nền và cao độ thực tế

Với sàn trệt, sân nền, móng hoặc đường nội bộ, cần kiểm tra độ phẳng và cao độ nền. Nền không đều là nguyên nhân thường làm khối lượng bê tông thực tế tăng lên.

Lên kế hoạch xe và bơm bê tông

Khoảng cách giữa các chuyến xe cần được điều phối phù hợp để hạn chế bê tông chờ quá lâu. Với bơm bê tông, cần chuẩn bị mặt bằng, vị trí đặt bơm, đường ống và hướng đổ trước khi xe đến.

Kiểm soát chiều cao rơi của bê tông

Khi đổ, không nên để bê tông rơi tự do từ độ cao quá lớn vì có thể gây phân tầng, tách nước và ảnh hưởng chất lượng cấu kiện. Trong nhiều trường hợp, nên kiểm soát chiều cao rơi ở mức hợp lý theo điều kiện thi công và chỉ dẫn kỹ thuật.

Kiểm soát thời gian đổ bê tông

Thời gian giữa các chuyến xe cần được tính toán để bê tông được đổ liên tục, hạn chế mạch ngừng không mong muốn. Với bê tông cột, dầm, sàn, cần chuẩn bị nhân công, đầm dùi, dụng cụ san gạt và phương án hoàn thiện mặt trước khi bắt đầu.

Kiểm soát độ sụt phù hợp

Độ sụt quá thấp có thể làm bê tông khó thi công, khó lấp đầy cấu kiện và tăng rủi ro rỗ tổ ong. Độ sụt quá cao do tự ý thêm nước có thể gây phân tầng, tách nước và giảm chất lượng bê tông.

Bạn có thể xem thêm bài độ sụt bê tông để hiểu cách chọn độ sụt theo hạng mục và cách kiểm tra tại công trường.

Khi đặt bê tông cần cung cấp thông tin gì để hạn chế thiếu hoặc dư?

Để hạn chế thiếu bê tông hoặc đặt dư quá nhiều, khi liên hệ nhà cung cấp cần chuẩn bị rõ các thông tin sau:

• – khối lượng bê tông tính toán;
• – tỷ lệ hao hụt dự kiến hoặc phương pháp thi công;
• – mác bê tông;
• – độ sụt yêu cầu;
• – hạng mục đổ;
• – hình thức đổ xả hay bơm;
• – vị trí công trình;
• – thời gian dự kiến đổ;
• – yêu cầu phụ gia nếu có;
• – điều kiện mặt bằng, đường vào và vị trí đặt bơm.

Sau khi đã tính khối lượng và phần hao hụt, bạn có thể tham khảo bảng giá bê tông tươi Dufago để chuẩn bị chi phí hoặc gửi thông tin công trình để được tư vấn báo giá cụ thể.

Liên hệ Dufago để được tư vấn khối lượng bê tông cần đặt

Định mức hao hụt bê tông giúp bạn dự trù khối lượng thực tế tốt hơn, hạn chế thiếu bê tông khi đang đổ và tránh đặt dư quá nhiều gây lãng phí.

Nếu cần đặt bê tông theo khối lượng, mác, độ sụt và điều kiện thi công cụ thể, Dufago có thể tư vấn phương án bê tông thương phẩm Dufago phù hợp cho công trình tại khu vực phục vụ.