Vietnamese 
English 
Định mức cấp phối bê tông cho biết lượng xi măng, cát, đá, nước cần cho 1m³ bê tông theo từng mác. Theo Thông tư 38/2026/TT-BXD, 1m³ bê tông M250 dùng xi măng PC40/PCB40 cần 298 kg xi măng (gần 6 bao 50 kg), 0,509m³ cát vàng, 0,830m³ đá dăm và 183 lít nước; dùng PCB30 cần 356 kg xi măng. Số liệu áp dụng cho độ sụt 2–4 cm, đá dăm cỡ lớn nhất 20 mm, chưa gồm hao hụt. Bài có bảng đủ mác M100–M400, cách đổi ra số bao và cách tính cho cả công trình.
1. Cấp phối bê tông và định mức cấp phối bê tông là gì?
Cấp phối bê tông là gì?
Cấp phối bê tông là tỷ lệ giữa các thành phần:
- Xi măng
- Cát
- Đá dăm hoặc sỏi
- Nước
- Phụ gia nếu có.
Cấp phối được lựa chọn để hỗn hợp bê tông đạt yêu cầu về cường độ, độ sụt, khả năng thi công và độ bền.
Định mức cấp phối bê tông là gì?
Định mức cấp phối bê tông thể hiện lượng vật liệu tham khảo cho một đơn vị thể tích bê tông, thường là 1m³.
Định mức được dùng làm cơ sở:
- Lập dự toán vật liệu
- Lập kế hoạch cung ứng
- So sánh phương án cấp phối
- Quản lý lượng vật liệu sử dụng.
Định mức không phải công thức trộn cố định cho mọi công trình. Cấp phối sử dụng thực tế vẫn cần được kiểm tra theo vật liệu và yêu cầu kỹ thuật cụ thể.
2. Định mức cấp phối bê tông cập nhật năm 2026
Thông tư 38/2026/TT-BXD được Bộ Xây dựng ban hành ngày 26/06/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 [1].
Phụ lục VII của Thông tư quy định định mức sử dụng vật liệu xây dựng, trong đó có định mức cấp phối vật liệu cho 1m³ vữa bê tông.
| Điều kiện | Phạm vi áp dụng trong bảng |
|---|---|
| Độ sụt | 2–4 cm |
| Kích thước đá lớn nhất | dmax = 20 mm |
| Thành phần đá | 40–70% đá 0,5×1 cm và 60–30% đá 1×2 cm |
| Đơn vị | Vật liệu dùng cho 1m³ vữa bê tông |
| Loại xi măng | PCB30 hoặc PC40/PCB40 |
Nếu công trình sử dụng độ sụt hoặc kích thước cốt liệu khác, cần tra đúng nhóm định mức tương ứng.
3. Bảng định mức cấp phối bê tông sử dụng xi măng PCB30
Bảng dưới đây áp dụng cho bê tông có độ sụt 2–4 cm và đá dmax 20 mm.
| Mác bê tông | Xi măng PCB30 (kg) | Cát vàng (m³) | Đá dăm (m³) | Nước (lít) | Phụ gia |
|---|---|---|---|---|---|
| M100 | 215 | 0,528 | 0,861 | 183 | — |
| M150 | 263 | 0,517 | 0,843 | 183 | — |
| M200 | 311 | 0,506 | 0,825 | 183 | — |
| M250 | 356 | 0,495 | 0,808 | 183 | — |
| M300 | 396 | 0,488 | 0,796 | 180 | Dẻo hóa |
| M350 | 429 | 0,484 | 0,790 | 175 | Dẻo hóa |
| M400 | 476 | 0,477 | 0,778 | 170 | Siêu dẻo |
Nguồn: mã hiệu 11.11221–11.11227, Phụ lục VII kèm theo Thông tư 38/2026/TT-BXD [2].
Ví dụ, 1m³ bê tông M250 sử dụng xi măng PCB30 cần tham khảo:
- 356 kg xi măng (khoảng 7,1 bao 50 kg)
- 0,495m³ cát vàng
- 0,808m³ đá dăm
- 183 lít nước.
Các số liệu này chỉ đúng với điều kiện của bảng. Không áp dụng trực tiếp cho cấp phối có độ sụt hoặc kích thước đá khác.
4. Bảng định mức cấp phối bê tông sử dụng xi măng PC40 hoặc PCB40
Bảng này cũng áp dụng cho độ sụt 2–4 cm và đá dmax 20 mm.
| Mác bê tông | Xi măng PC40/PCB40 (kg) | Cát vàng (m³) | Đá dăm (m³) | Nước (lít) | Phụ gia |
|---|---|---|---|---|---|
| M150 | 215 | 0,528 | 0,861 | 183 | — |
| M200 | 256 | 0,518 | 0,846 | 183 | — |
| M250 | 298 | 0,509 | 0,830 | 183 | — |
| M300 | 338 | 0,499 | 0,815 | 183 | — |
| M350 | 374 | 0,493 | 0,804 | 180 | — |
| M400 | 403 | 0,490 | 0,800 | 175 | Dẻo hóa |
Nguồn: mã hiệu 11.12221–11.12226, Phụ lục VII kèm theo Thông tư 38/2026/TT-BXD.
Ví dụ, 1m³ bê tông M250 sử dụng xi măng PC40 hoặc PCB40 cần tham khảo:
- 298 kg xi măng (gần 6 bao 50 kg)
- 0,509m³ cát vàng
- 0,830m³ đá dăm
- 183 lít nước
Trong cùng điều kiện tra bảng, lượng xi măng sử dụng thay đổi theo loại xi măng. Vì vậy, khi dự toán không nên chỉ chọn mác bê tông mà bỏ qua loại xi măng.
1m³ bê tông cần bao nhiêu bao xi măng?
Đổi số kg ở hai bảng trên ra bao 50 kg, một khối bê tông cần khoảng 4,3 đến 9,5 bao xi măng 50 kg, tùy mác bê tông và loại xi măng. Mác càng cao càng tốn xi măng; cùng một mác, xi măng PCB30 tốn hơn PC40/PCB40.
| Mác bê tông | Xi măng PCB30 (kg/m³) | Số bao 50 kg | Xi măng PC40/PCB40 (kg/m³) | Số bao 50 kg |
|---|---|---|---|---|
| M100 | 215 | 4,3 | — | — |
| M150 | 263 | 5,3 | 215 | 4,3 |
| M200 | 311 | 6,2 | 256 | 5,1 |
| M250 | 356 | 7,1 | 298 | 6,0 |
| M300 | 396 | 7,9 | 338 | 6,8 |
| M350 | 429 | 8,6 | 374 | 7,5 |
| M400 | 476 | 9,5 | 403 | 8,1 |
Cùng điều kiện độ sụt 2–4 cm, đá dăm dmax 20 mm. Số bao = số kg ÷ 50, làm tròn một chữ số. Nếu xi măng đóng bao 40 kg thì chia cho 40.
Ba điều cần nhớ khi dùng bảng này:
- Đây là lượng cho đúng 1m³, chưa gồm hao hụt. Khi mua cho cả công trình, nhân với tổng số khối trước, cộng hao hụt, rồi mới làm tròn lên số bao. Làm tròn từng khối rồi nhân lên dễ lệch: ở ví dụ mục 6, cách này thiếu 2 bao.
- Phải biết loại xi măng. Với M250, chọn nhầm bảng PCB30 thay PCB40 sẽ chênh khoảng 1 bao mỗi khối.
- Nhiều bảng trên mạng ghi M250 cần 7–8 bao vì còn dùng định mức cũ cho xi măng PC30. Với xi măng PCB40 đang bán phổ biến, theo định mức hiện hành con số là gần 6 bao.
5. Cách đọc bảng định mức cấp phối bê tông
Để tra bảng đúng, cần xác định lần lượt bốn thông tin.
Bước 1: Xác định mác bê tông
Mác bê tông thể hiện mức cường độ chịu nén được dùng để phân loại bê tông.
Mác cần sử dụng phải căn cứ vào hồ sơ thiết kế. Không nên tự chọn mác chỉ dựa trên loại hạng mục.
Bước 2: Xác định loại xi măng
Hai bảng trên được chia thành:
- Xi măng PCB30
- Xi măng PC40 hoặc PCB40
Cần tra đúng bảng tương ứng với loại xi măng dự kiến sử dụng. Loại xi măng in trên vỏ bao.
Bước 3: Kiểm tra độ sụt
Các số liệu trong bài áp dụng cho độ sụt 2–4 cm.
Nếu bê tông cần độ sụt cao hơn để bơm hoặc thi công trong kết cấu dày đặc cốt thép, lượng nước và phụ gia có thể khác. Bạn có thể xem thêm cách lựa chọn và kiểm tra độ sụt bê tông.
Bước 4: Kiểm tra kích thước đá
Bảng đang sử dụng đá dmax 20 mm, gồm hai nhóm kích thước:
- Đá 0,5×1 cm: chiếm khoảng 40–70%
- Đá 1×2 cm: chiếm khoảng 60–30%
Nếu sử dụng đá dmax 10 mm, 40 mm hoặc 70 mm, phải tra bảng cấp phối khác.
6. Cách tính vật liệu theo tổng khối lượng bê tông
Trước khi quy đổi vật liệu, cần xác định đúng khối lượng bê tông cần dùng cho từng hạng mục.
Công thức:
Lượng vật liệu cần dùng = Định mức cho 1m³ × Tổng thể tích bê tông
Ví dụ tính vật liệu cho 10m³ bê tông M250
Giả sử sử dụng xi măng PC40 hoặc PCB40, độ sụt 2–4 cm và đá dmax 20 mm.
| Vật liệu | Định mức cho 1m³ | Lượng cho 10m³ |
|---|---|---|
| Xi măng | 298 kg | 2.980 kg |
| Cát vàng | 0,509m³ | 5,09m³ |
| Đá dăm | 0,830m³ | 8,30m³ |
| Nước | 183 lít | 1.830 lít |
Kết quả trên là lượng tính theo định mức. Số lượng vật liệu trong bảng chưa tính hao hụt ở các khâu vận chuyển, bảo quản và thi công.
Cộng hao hụt rồi mới đổi ra số bao xi măng
Cùng Phụ lục VII có định mức hao hụt, tính theo % lượng gốc:
| Hạng mục | Hao hụt |
|---|---|
| Vữa bê tông đổ tại chỗ bằng thủ công | 2,5% |
| Vữa bê tông đổ bằng máy bơm | 1,5% |
| Xi măng (khi thi công) | 1% |
| Cát vàng (khi thi công) | 2% |
| Đá dăm 0,5–2 cm (khi thi công) | 3% |
Hao hụt khác nhau theo cách đổ, vì vậy không nên cộng một tỷ lệ giống nhau cho mọi phương pháp thi công. Cách tính riêng cho bê tông tươi xem bài hao hụt bê tông thương phẩm.
Tiếp ví dụ 10m³ M250 ở trên, đổ thủ công, cộng hao hụt vữa 2,5% thành 10,25m³:
| Vật liệu | Chưa hao hụt (10m³) | Đã cộng 2,5% (10,25m³) | Số cần mua |
|---|---|---|---|
| Xi măng PCB40 | 2.980 kg = 59,6 bao | 3.054,5 kg = 61,1 bao | 62 bao 50 kg |
| Cát vàng | 5,09m³ | 5,22m³ | khoảng 5,3m³ |
| Đá dăm 0,5×1 và 1×2 | 8,30m³ | 8,51m³ | khoảng 8,6m³ |
| Nước | 1.830 lít | khoảng 1.876 lít | Tùy độ ẩm cát đá |
Nếu làm tròn từng khối thành 6 bao rồi nhân 10, số mua là 60 bao, thiếu 2 bao so với lượng cần khi đã cộng hao hụt.
Ước tính tiền vật liệu tại Đà Nẵng
Theo giá vật liệu Sở Xây dựng Đà Nẵng công bố tháng 7/2026, chưa VAT [3]:
| Vật liệu | Đơn giá công bố | Lượng (ví dụ trên) | Thành tiền |
|---|---|---|---|
| Xi măng PCB40 đóng bao | 1,85–1,94 triệu đ/tấn | 3,05 tấn | 5,65–5,93 triệu đ |
| Cát vàng (tại mỏ) | 318.000–473.000 đ/m³ | 5,22m³ | 1,66–2,47 triệu đ |
| Đá 1×2 (tại mỏ) | 300.000–491.000 đ/m³ | 8,51m³ | 2,55–4,18 triệu đ |
| Cộng vật liệu | Khoảng 9,9–12,6 triệu đ |
Tức khoảng 1,0–1,3 triệu đ cho mỗi khối bê tông, chưa gồm VAT, tiền chở cát đá tới công trình, nhân công, máy trộn và điện nước. Khi so với giá bê tông tươi, phải cộng đủ các khoản này. Phép so sánh đầy đủ có trong bài so sánh bê tông tươi và bê tông trộn thủ công.
7. Vì sao các bảng cấp phối bê tông có số liệu khác nhau?
Hai bảng cùng mác bê tông vẫn có thể cho lượng vật liệu khác nhau. Nguyên nhân thường đến từ các điều kiện tra bảng.
Mác bê tông
Mác càng cao thì yêu cầu cường độ càng lớn. Thành phần xi măng và phụ gia vì vậy có thể thay đổi.
Loại xi măng
PCB30 và PC40/PCB40 không dùng cùng một lượng xi măng trong các bảng đã nêu.
Ví dụ với M250:
| Loại xi măng | Lượng xi măng cho 1m³ |
|---|---|
| PCB30 | 356 kg |
| PC40/PCB40 | 298 kg |
Sự so sánh này chỉ áp dụng khi cùng độ sụt 2–4 cm và cùng đá dmax 20 mm.
Độ sụt bê tông
Độ sụt phản ánh tính công tác của hỗn hợp bê tông. Khi yêu cầu độ sụt thay đổi, định mức nước, xi măng hoặc phụ gia cũng có thể thay đổi.
Không nên lấy bảng độ sụt 2–4 cm để áp dụng nguyên trạng cho bê tông có độ sụt 12±2 cm hoặc 14±2 cm.
Kích thước và thành phần cốt liệu
Đá dmax 10 mm, 20 mm, 40 mm hoặc 70 mm có định mức khác nhau.
Độ ẩm, hình dạng hạt và chất lượng cát đá thực tế cũng ảnh hưởng đến cấp phối cần sử dụng.
Phụ gia bê tông
Một số cấp phối cần phụ gia dẻo hóa hoặc siêu dẻo. Phụ gia giúp điều chỉnh tính công tác và lượng nước trộn theo yêu cầu thiết kế cấp phối.
Không tự thêm phụ gia nếu chưa xác định loại, liều lượng và khả năng tương thích với xi măng.
8. Đá dăm và sỏi dùng trong cấp phối bê tông
Kích thước đá dăm trong bảng định mức
Các bảng trong bài sử dụng đá dăm có kích thước lớn nhất 20 mm.
Cấp phối cỡ hạt gồm đá 0,5×1 cm kết hợp với đá 1×2 cm. Tỷ lệ giữa hai nhóm được lựa chọn trong phạm vi ghi tại bảng định mức.
Khái niệm này không nên nhầm với “đá cấp phối” dùng làm lớp móng đường hoặc san nền.
Có thể dùng sỏi thay đá dăm không?
Đối với một số loại bê tông thông thường từ M100 đến M200, Phụ lục VII cho phép tham khảo định mức cấp phối tương ứng khi sử dụng sỏi thay đá dăm.
Việc thay thế vẫn phải xem xét chất lượng sỏi, thành phần hạt và yêu cầu kỹ thuật của công trình. Không tự áp dụng nguyên tắc này cho các mác cao hơn phạm vi được nêu.
9. Định mức cấp phối có phải công thức trộn bê tông thực tế không?
Không. Định mức và thiết kế cấp phối thực tế có mục đích khác nhau.
| Nội dung | Định mức cấp phối | Thiết kế cấp phối thực tế |
|---|---|---|
| Mục đích | Dự toán, lập kế hoạch và quản lý vật liệu | Xác định cấp phối sử dụng cho công trình |
| Cơ sở | Bảng định mức theo điều kiện quy định | Vật liệu, thiết bị và yêu cầu thực tế |
| Độ ẩm cốt liệu | Không phản ánh đầy đủ từng lô vật liệu | Phải kiểm tra và hiệu chỉnh |
| Phụ gia | Ghi theo nhóm cấp phối | Xác định loại và liều lượng cụ thể |
| Kiểm chứng | Dùng làm căn cứ tham khảo | Cần thử nghiệm và kiểm tra mẫu |
Khi thi công, cấp phối phải được xác định theo tính chất cơ lý của cốt liệu, biện pháp và điều kiện thi công nhằm đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của công trình.
Cấp phối sau khi lựa chọn cần được kiểm chứng thông qua quá trình thử trộn, đúc mẫu và kiểm tra cường độ chịu nén bê tông.
10. Có nên tự tăng lượng nước khi trộn bê tông?
Không nên tự tăng nước chỉ để hỗn hợp dễ trộn hoặc dễ thi công hơn.
Khi lượng nước thay đổi, tỷ lệ nước trên xi măng cũng thay đổi. Điều này có thể ảnh hưởng đến cường độ, độ bền và khả năng phân tầng của hỗn hợp.
Lượng nước thực tế còn phải xét đến:
- Độ ẩm của cát
- Độ ẩm bề mặt của đá
- Loại phụ gia
- Độ sụt yêu cầu
- Điều kiện sản xuất và thi công
Bạn có thể xem thêm cách xác định tỷ lệ trộn xi măng với nước để hiểu rõ vai trò của nước trong cấp phối.
11. Bảng định mức cấp phối dùng cho trộn bê tông thủ công được không?
Có thể dùng các bảng định mức cấp phối trên để ước tính lượng xi măng, cát, đá và nước khi trộn bê tông thủ công. Tuy nhiên, không nên xem đây là công thức bảo đảm bê tông chắc chắn đạt mác thiết kế.
Khi trộn thủ công, sai số dễ phát sinh do:
- Đong vật liệu theo thùng hoặc xô
- Không kiểm soát độ ẩm của cát
- Kích thước đá không đồng đều
- Cho nước theo cảm giác
- Thời gian trộn không ổn định
- Đầm và bảo dưỡng chưa phù hợp
Đối với kết cấu chịu lực, cấp phối phải tuân theo yêu cầu thiết kế và được người có chuyên môn kiểm tra.
Tự trộn theo bảng hợp với việc nhỏ, rải rác như bể nước, bậc tam cấp, vá sân. Với móng, sàn, dầm cần đổ liên tục một đợt, khối lượng đã lên tới hàng chục khối, tức hơn trăm bao xi măng và hàng chục khối cát đá phải tập kết, trộn từng mẻ, thì bê tông tươi trộn sẵn tại trạm thường gọn và đồng đều hơn.
12. Khi nào dùng bảng định mức và khi nào cần thiết kế cấp phối?
| Trường hợp | Cách xử lý phù hợp |
|---|---|
| Ước tính sơ bộ lượng vật liệu | Dùng bảng định mức |
| Lập kế hoạch cung ứng vật liệu | Dùng bảng định mức |
| So sánh lượng xi măng giữa các nhóm | Dùng bảng với cùng điều kiện |
| Sản xuất bê tông thương phẩm | Thiết kế và kiểm chứng cấp phối |
| Bê tông dùng để bơm | Xác định cấp phối theo độ sụt và khả năng bơm |
| Kết cấu chịu lực quan trọng | Thực hiện thiết kế cấp phối và kiểm tra mẫu |
| Cát đá có tính chất khác bảng | Hiệu chỉnh theo kết quả kiểm tra vật liệu |
| Bê tông có yêu cầu đặc biệt | Thiết kế cấp phối riêng |
Định mức phù hợp với bước dự toán. Thiết kế cấp phối phù hợp với bước sản xuất và kiểm soát chất lượng.
13. Câu hỏi thường gặp về định mức cấp phối bê tông
1 khối bê tông mác 200 cần bao nhiêu bao xi măng?
Với độ sụt 2–4 cm và đá dmax 20 mm: dùng xi măng PC40/PCB40 cần 256 kg, khoảng 5,1 bao 50 kg; dùng PCB30 cần 311 kg, khoảng 6,2 bao. Số chưa gồm hao hụt.
1 bao xi măng đổ được bao nhiêu m³ bê tông?
Với bê tông M250, độ sụt 2–4 cm, đá dmax 20 mm: một bao 50 kg xi măng PC40/PCB40 đủ cho khoảng 0,17m³ bê tông (50 ÷ 298); xi măng PCB30 khoảng 0,14m³ (50 ÷ 356). Mác càng cao thì một bao đổ được càng ít.
Định mức cấp phối và tỷ lệ trộn bê tông có giống nhau không?
Không hoàn toàn.
Định mức thể hiện lượng vật liệu tham khảo cho 1m³ bê tông. Tỷ lệ trộn có thể được biểu diễn theo khối lượng, thể tích hoặc tỷ lệ giữa các thành phần.
1m³ bê tông M250 cần bao nhiêu xi măng?
Với độ sụt 2–4 cm và đá dmax 20 mm:
- Dùng xi măng PCB30: 356 kg (khoảng 7,1 bao 50 kg)
- Dùng xi măng PC40/PCB40: 298 kg (gần 6 bao 50 kg)
Không sử dụng hai số liệu trên nếu điều kiện cấp phối khác với bảng.
1m³ bê tông M300 cần bao nhiêu xi măng?
Trong cùng điều kiện độ sụt 2–4 cm và đá dmax 20 mm:
- Dùng xi măng PCB30: 396 kg (khoảng 7,9 bao 50 kg)
- Dùng xi măng PC40/PCB40: 338 kg (khoảng 6,8 bao 50 kg)
Vì sao bảng trên mạng có số liệu khác nhau?
Số liệu có thể khác do:
- Khác văn bản hoặc năm áp dụng: nhiều bảng vẫn dùng định mức cũ cho xi măng PC30, nên M250 lên tới 7–8 bao mỗi khối
- Khác loại xi măng
- Khác độ sụt
- Khác kích thước đá
- Khác đơn vị tính
- Một bảng đã cộng hao hụt, bảng khác chưa cộng
- Một số bảng là cấp phối thực nghiệm của đơn vị sản xuất
Khi đối chiếu, phải kiểm tra đầy đủ điều kiện đi kèm bảng.
Lượng nước trong bảng có được đổ trực tiếp vào máy trộn không?
Không nên áp dụng máy móc.
Lượng nước cần hiệu chỉnh theo độ ẩm của cát đá, loại phụ gia và độ sụt cần đạt. Việc thêm nước phải nằm trong quy trình kiểm soát cấp phối.
Bảng định mức đã bao gồm hao hụt chưa?
Chưa. Số liệu trong bảng chưa tính hao hụt ở các khâu vận chuyển, bảo quản và thi công. Theo cùng Phụ lục VII, vữa bê tông đổ thủ công hao hụt 2,5%, đổ bằng máy bơm 1,5%.
Kết luận
Định mức cấp phối bê tông giúp ước tính lượng xi măng, cát, đá, nước và phụ gia cho 1m³ bê tông. Khi tra bảng, phải xác định đúng mác bê tông, loại xi măng, độ sụt và kích thước đá. Với M250 dùng xi măng PCB40, 1m³ cần gần 6 bao xi măng 50 kg; khi mua cho cả công trình, nhân tổng khối, cộng hao hụt rồi mới làm tròn số bao.
Các bảng trong bài áp dụng cho độ sụt 2–4 cm và đá dmax 20 mm. Số liệu chưa tính hao hụt và không thay thế thiết kế cấp phối thực tế.
Với công trình khối lượng lớn cần kiểm soát đồng đều về mác, độ sụt và thời gian cung ứng, khách hàng tại Đà Nẵng và Quảng Ngãi có thể tham khảo giải pháp bê tông thương phẩm Dufago: cấp phối được thí nghiệm, từng xe được cân trước khi rời trạm, KCS đo độ sụt và đúc mẫu tại công trình.
Nếu cần dự toán chi phí, bạn có thể xem bảng giá bê tông tươi hoặc gửi thông tin công trình để Dufago tư vấn phương án phù hợp.
0402099824
Tầng 4, 76 – 78 Bạch Đằng, phường Hải Châu, TP. Đà Nẵng
Tổ 33, phường Cẩm Lệ, TP. Đà Nẵng
Lô C20, Cụm Công nghiệp Thanh Vinh, phường Liên Chiểu, TP. Đà Nẵng
Khu Công nghiệp và Hậu cần cảng Tam Hiệp, Xã Núi Thành, TP. Đà Nẵng
Lô CN 08 – KCN Tịnh Phong, Xã Thọ Phong, Tỉnh Quảng Ngãi
