Bê tông tươi là gì? Nguồn gốc, thành phần, ưu nhược điểm và cách đặt hàng

Bê tông tươi là bê tông được cân đong và trộn sẵn tại trạm trộn theo đúng mác, rồi xe bồn chở tới công trình khi hỗn hợp còn dẻo để đổ ngay. Bê tông tươi còn gọi là bê tông thương phẩm hay bê tông trộn sẵn. So với tự trộn, bê tông tươi đều hơn, nhanh hơn và có phiếu giao hàng, mẫu nén để kiểm tra. Đổi lại, người đặt phải chuẩn bị lối vào cho xe, cốp pha và người đổ trước giờ xe tới.

1. Bê tông tươi là gì?

Bê tông tươi là hỗn hợp xi măng, cát, đá, nước và phụ gia, được định lượng bằng cân tự động và trộn tại trạm theo cấp phối đã thiết kế cho từng mác. Xe bồn (xe trộn có thùng quay) chở hỗn hợp tới công trình. Trên đường đi, thùng xe quay liên tục để bê tông không bị phân tầng. Chữ “tươi” nghĩa là bê tông tới nơi khi còn dẻo, chưa đông kết, và phải đổ trong thời gian cho phép.

Bê tông tươi và bê tông thương phẩm là cùng một loại sản phẩm. “Thương phẩm” nhấn vào việc bê tông được sản xuất để bán theo khối (m³); “tươi” nhấn vào trạng thái còn dẻo khi giao. Tiếng Anh gọi là ready-mixed concrete.

Bê tông tươi gồm những gì?

Tỷ lệ các thành phần (cấp phối) quyết định bê tông đạt mác nào. Ở trạm, cấp phối được thiết kế và thí nghiệm trước, rồi cân theo từng mẻ, nên mẻ sau giống mẻ trước. Đây là chỗ khác lớn nhất so với đong bằng xô ở công trình. Muốn biết từng loại phụ gia làm gì, xem bài phụ gia bê tông.

2. Nguồn gốc của bê tông tươi

Bê tông đã có từ rất lâu. Nhưng trộn ở một nơi rồi chở đi bán cho nhiều công trình là chuyện của thế kỷ 20, khi có trạm trộn và xe tải để chở; xe trộn quay thùng ra đời sau đó ít năm.

Bê tông tươi thay dần cách trộn tại chỗ vì công trình ngày càng lớn và cao. Trộn tay hay máy trộn nhỏ không kịp cấp đủ bê tông cho một sàn đổ liền mạch. Chất lượng cũng khó đều giữa các mẻ. Khi có trạm trộn, xe bồn, rồi xe bơm, người ta đổ được hàng chục, hàng trăm khối trong một đợt với cùng một mác.

Ở Đà Nẵng, Bê tông Dufago phát triển từ Dinco Concrete (hoạt động từ năm 2007) và hiện cấp bê tông tươi từ các trạm tại Đà Nẵng và Quảng Ngãi.

3. Bê tông tươi được sản xuất và giao tới công trình như thế nào?

1. Thiết kế cấp phối. Từ mác và độ sụt khách đặt, trạm chọn tỷ lệ xi măng, cát, đá, nước, phụ gia và thí nghiệm trước. Ở Dufago, thí nghiệm thiết kế cấp phối đã nằm trong giá bê tông.
2. Cân đong và trộn tại trạm. Vật liệu được cân tự động theo cấp phối, trộn trong cối trộn của trạm rồi xả vào xe bồn.
3. Vận chuyển bằng xe bồn. Thùng xe quay suốt đường đi để bê tông không lắng, không phân tầng. Đường nhỏ, xe lớn không vào được thì dùng xe nhỏ (chở tối đa 5 m³ mỗi chuyến).
4. Kiểm tra tại công trình. Đối chiếu phiếu giao hàng, đo độ sụt, lấy mẫu nén (chi tiết ở phần kiểm tra bên dưới).
5. Đổ bê tông. Xả thẳng từ máng xe nếu xe đứng sát chỗ đổ (móng, nền); lên cao hoặc vào sâu thì dùng xe bơm bê tông cần hay bơm ngang đưa bê tông tới vị trí.

Bê tông tươi bắt đầu đông kết theo thời gian, nhanh hơn khi trời nóng. Vì vậy phải đổ xong trong thời gian cho phép kể từ lúc xuất trạm. Khi đặt hàng, trạm Dufago báo thời gian được đổ kể từ giờ xuất, và có thể giãn cách các xe theo tốc độ đổ ở công trình. Thời gian cụ thể theo nhiệt độ và phụ gia xem ở bài thời gian đổ bê tông tươi.

4. Mác bê tông tươi thường dùng cho từng hạng mục

Mác bê tông (M200, M250, M300…) là cường độ chịu nén của mẫu bê tông sau 28 ngày, tính bằng kG/cm². Ví dụ, mẫu M250 sau 28 ngày phải chịu được khoảng 250 kG/cm². Bản vẽ mới thường ghi cấp độ bền B theo TCVN 5574:2018 [3]; quy đổi gần đúng M250 ≈ B20 và M300 ≈ B22,5. Xem thêm bài mác bê tông là gì.

Mác dùng thật là mác ghi trên bản vẽ kết cấu. Bảng trên chỉ để hình dung khi chưa có bản vẽ. Phân vân giữa hai mác phổ biến nhất thì đọc nên chọn mác 250 hay mác 300.

Cùng với mác, khi đặt bê tông tươi cần báo độ sụt, tức độ dẻo của hỗn hợp. Bê tông tươi Dufago có độ sụt chuẩn 12 ± 2 cm. Đổ bằng bơm thường dùng 12 ± 2 hoặc 14 ± 2 cm. Cách đo và bảng tra theo hạng mục có ở bài độ sụt bê tông.

5. Ưu điểm và nhược điểm của bê tông tươi

Bê tông tươi có tốt không?

Có, với điều kiện đặt đúng mác, đúng độ sụt và đổ, đầm, bảo dưỡng đúng cách. Bê tông tươi tốt hơn tự trộn ở chỗ đều và kiểm tra được. Mỗi xe cùng một cấp phối, có phiếu và có mẫu nén 28 ngày để đối chiếu. Bê tông tự trộn phụ thuộc người đong xô, lượng nước thêm vào và thời gian trộn, nên mẻ này khác mẻ kia.

Bê tông tươi thường kém đi vì những việc ở công trình: tự ý thêm nước cho dễ đổ, để xe chờ quá lâu, đầm thiếu, không giữ ẩm sau khi đổ. Những lỗi này làm hỏng cả bê tông tốt nhất. Các bước giữ ẩm có trong bài bảo dưỡng bê tông đúng cách.

Khi nào nên dùng bê tông tươi, khi nào tự trộn?

Bài so sánh chi tiết chi phí, chất lượng và nhân công giữa hai cách:

Xem thêmNÊN ĐỔ BÊ TÔNG TƯƠI HAY BÊ TÔNG TRỘN→

6. Giá bê tông tươi phụ thuộc vào những gì?

Giá bê tông tươi tính theo m³ và khác nhau theo:

• Mác bê tông: mác càng cao, xi măng càng nhiều, giá càng cao.
• Độ sụt và phụ gia: độ sụt cao hơn chuẩn 12 ± 2 cm hoặc thêm phụ gia đông kết nhanh thì cộng phụ phí.
• Vận chuyển: giá Dufago đã gồm vận chuyển trong phạm vi 20 km tính từ trạm Dufago gần nhất. Công trình xa hơn, hỏi trạm khi báo giá.
• Cách đổ: giá bê tông chưa gồm bơm. Bơm cần, bơm ngang tính riêng: bơm cần từ 20 m³ tính theo m³, dưới 20 m³ tính theo lần bơm; bơm ngang mốc là 30 m³.
• Đường vào: đường nhỏ phải dùng xe nhỏ thì tính theo chuyến.

Giá bê tông tươi Dufago đã gồm VAT, thí nghiệm thiết kế cấp phối và nén mẫu. Bảng giá theo từng mác, phí bơm và phụ phí được cập nhật ở trang báo giá:

7. Đặt bê tông tươi cần chuẩn bị gì?

Gửi trạm những thông tin sau để được báo giá và lên lịch:

• Vị trí công trình và ảnh lối vào (đường trước nhà, hẻm, dây điện, chỗ xe đứng).
• Hạng mục đổ (móng, sàn, dầm, cột…) và tầng đổ.
• Mác bê tông và độ sụt theo bản vẽ.
• Khối lượng, hoặc kích thước để trạm tính giúp. Cách tự tính: 5 cách tính khối lượng bê tông tươi.
• Ngày, giờ dự kiến đổ.

Khi đặt bê tông tươi, Dufago hỗ trợ:

• Đội Dufago đến công trình đo, tư vấn khối lượng sát thực tế.
• Tư vấn loại bơm (bơm cần hay bơm ngang) qua ảnh lối vào.
• Chốt khối lượng chuyến cuối khi các chuyến đầu đã đổ, hạn chế thừa hoặc thiếu bê tông.
• Giãn cách xe theo yêu cầu, hợp với tốc độ đổ.
• Báo thời gian được đổ kể từ giờ xuất trạm.

Trước ngày đổ: nghiệm thu cốp pha, cốt thép; chuẩn bị đủ người đổ, đầm, máy đầm, bạt che. Xem dự báo thời tiết trước khi chốt giờ xe chạy, vì xe bê tông đã xuất trạm hoặc xe bơm đã tới công trình thì hoãn vẫn tính phí. Dufago không nhận thi công, nên đội đổ do chủ nhà hoặc nhà thầu bố trí. Các câu hỏi khác khi đặt hàng có trong bài 20 câu hỏi thường gặp khi đặt bê tông tươi.

8. Kiểm tra bê tông tươi khi nhận hàng

1. Đối chiếu phiếu giao hàng: mác, độ sụt, khối lượng trên phiếu phải khớp đơn đặt. Xem giờ xuất trạm ghi trên phiếu để biết bê tông còn bao lâu để đổ.
2. Quan sát: bê tông đều màu, không vón cục, không tách nước hay tách đá.
3. Đo độ sụt bằng côn tại chân công trình, so với độ sụt đã đặt. Phương pháp đo theo TCVN 3106:2022 [4].
4. Lấy mẫu nén: mỗi đợt đổ lấy ít nhất 1 tổ mẫu. Với khung, cột, dầm, sàn, cứ khoảng 20 m³ lấy 1 tổ [7]; móng lớn trên 100 m³ thì cứ 100 m³ lấy 1 tổ [5]. Mẫu nén ở tuổi 28 ngày để biết bê tông có đạt mác không.
5. Không tự ý thêm nước vào xe để bê tông dễ đổ. Cần sụt cao hơn thì báo trạm từ lúc đặt hàng.

Xem thêmCách kiểm tra chất lượng bê tông tươi tại công trường: Hướng dẫn thực tế→

Tiêu chuẩn áp dụng cho bê tông tươi

Tổng hợp các yêu cầu khi đổ có ở bài yêu cầu kỹ thuật khi đổ bê tông.

9. Câu hỏi thường gặp về bê tông tươi

Bê tông tươi và bê tông thương phẩm có khác nhau không?

Không. Hai tên gọi cùng chỉ bê tông trộn sẵn tại trạm, bán theo m³ và giao bằng xe bồn. Một số nơi còn gọi là bê tông trộn sẵn.

Bê tông tươi bao lâu thì khô?

Bê tông không “khô” theo kiểu bay hơi nước mà đông kết rồi cứng dần nhờ phản ứng giữa xi măng và nước. Sau khoảng 1 ngày, bê tông đủ cứng để tháo cốp pha thành (cốp pha không chịu lực). Cốp pha đáy sàn, dầm phải chờ lâu hơn, theo nhịp và cường độ đạt được. Bê tông đạt mác thiết kế ở tuổi 28 ngày. Thời gian tháo từng loại cốp pha có ở bài thời gian tháo cốp pha.

Đổ bê tông tươi có bắt buộc phải thuê bơm không?

Không bắt buộc. Nếu xe bồn đứng được sát chỗ đổ, như móng, nền, sân, thì xả thẳng từ máng xe. Khi đổ sàn tầng trên, đổ xa chỗ xe đứng hoặc nhà trong hẻm, cần bơm cần hoặc bơm ngang.

Đặt ít khối bê tông tươi được không?

Được. Với khối lượng nhỏ, phí bơm tính theo lần bơm thay vì theo m³ (bơm cần dưới 20 m³, bơm ngang dưới 30 m³), và đường nhỏ dùng xe nhỏ tính theo chuyến. Gom nhiều hạng mục vào cùng một ngày đổ thường đỡ chi phí hơn. Báo khối lượng và hạng mục để trạm tư vấn cách đặt hợp lý.

Bê tông tươi có tự thêm nước được không?

Không nên. Thêm nước làm bê tông yếu đi so với mác đã đặt và có thể làm mẫu nén không đạt. Cần bê tông dẻo hơn thì đặt độ sụt cao hơn hoặc dùng phụ gia ngay từ trạm.

10. Đặt bê tông tươi Dufago tại Đà Nẵng và Quảng Ngãi

Dufago cung cấp bê tông thương phẩm và dịch vụ bơm (bơm cần, bơm ngang) tại Đà Nẵng (gồm khu vực Quảng Nam cũ) và Quảng Ngãi. Hàng cấp từ các trạm Thanh Vinh, Cẩm Lệ (Hòa Cầm), Chu Lai (TP Đà Nẵng, trước đây Núi Thành, Quảng Nam) và Tịnh Phong (Quảng Ngãi), và có chứng nhận sản phẩm bê tông thương phẩm phù hợp tiêu chuẩn quốc gia. Gửi vị trí, ảnh lối vào, hạng mục và khối lượng để trạm báo giá và tư vấn bơm.